BEDAŞ, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) desteğiyle yürütülen Afet Uydu Projesi kapsamında, büyük afetler sonrasında elektrik altyapısındaki hasarı yapay zekâ ile tespit eden yeni nesil bir yazılım geliştirdi. Marmara Bölgesi’nde pilot uygulaması başarıyla tamamlanan proje, afet anlarında enerji sürekliliğini sağlamada kritik bir teknoloji olarak öne çıkıyor.
Yapay Zekâ ile Elektrik Altyapısına Anlık Müdahale Dönemi
Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. (BEDAŞ), Marmara Bölgesi’nde hizmet veren diğer dağıtım şirketleriyle birlikte yürüttüğü Ar-Ge projesi sayesinde, deprem gibi büyük afetlerin ardından uydu görüntüleri üzerinden enerji altyapısındaki hasarı kısa sürede tespit edebilen bir sistem geliştirdi.
2023 Kahramanmaraş depremleri ve dünya genelinde yaşanan diğer afetlerden elde edilen yüksek çözünürlüklü görüntülerle eğitilen yapay zekâ modeli, elektrik direkleri, trafo ve dağıtım merkezlerinin hasar durumunu analiz ediyor. Sistem ayrıca, ulaşım yollarının durumunu anlık olarak saha ekiplerine bildirerek hızlı müdahale imkânı sağlıyor.
Marmara Bölgesi’nde Pilot Test Başarıyla Sonuçlandı
Afet Uydu Projesi, Marmara Bölgesi’nde belirlenen pilot lokasyonlarda test edilerek sistemin uygulanabilirliği başarıyla kanıtlandı. Doğal afetlerin hemen sonrasında, Sentetik Açıklıklı Radar (SAR) verileri ve uydu görüntülerinin entegre edilmesiyle geliştirilen sistem, elektrik yapısal unsurlarındaki hasarı saniyeler içinde tespit edebiliyor.
Proje, afet sonrasında kritik enerji noktalarına hızlı yönlendirme yapılmasına olanak tanıyarak enerji sürekliliğinin korunmasını hedefliyor. Böylece, elektrik direkleri, trafo ve indirici merkezlerin hasar boyutu belirlenirken, aynı anda saha ekiplerinin ulaşım sağlayabileceği yolların durumu da analiz ediliyor.
Kahramanmaraş Depremlerinden Elde Edilen Veri Setiyle Eğitildi
BEDAŞ Afet Uydu Projesi, 2023 Kahramanmaraş Depremi sonrası oluşturulan KATE-PD veri seti ile eğitilen yapay zekâ modelini kullanıyor.
Bu özel veri seti; farklı uydu sistemlerinden alınan 14 yüksek çözünürlüklü görüntü ile oluşturuldu ve 3.293 km²’lik bir alanı kapsıyor. Görseller, 512×512 piksel parçalar hâlinde etiketlenerek uzman kontrolünden geçirildi ve 1.952 yüksek kaliteli hasar etiketi üretildi.
Bu yönüyle KATE-PD, afet sonrası tek zamanlı uydu görüntülerinden güvenilir hasar tespiti yapılabilen sayılı veri setlerinden biri olarak öne çıkıyor. Projede yüklenici olarak İstanbul Teknik Üniversitesi UHUZAM (Uydu Haberleşme ve Uzaktan Algılama Merkezi) görev aldı.
Afet Sonrası Enerji Güvenliğine Stratejik Katkı
Afetlerin ardından enerji arzının hızlı şekilde yeniden sağlanabilmesi için geliştirilen Afet Uydu Projesi, yapay zekâ ve uzaktan algılama teknolojilerini bir araya getirerek sektör için örnek bir model oluşturdu.
BEDAŞ, EPDK desteğiyle geliştirilen bu yenilikçi sistemin, Türkiye’nin afet yönetimi ve enerji güvenliği stratejilerine önemli katkılar sunacağını belirtti.
