Hidroelektrik Santralleri Sanayi İş İnsanları Derneği (HESİAD) Başkanı Elvan Tuğsuz Güven, yaşanan kuraklık nedeniyle hidroelektrik santrallerinin (HES) üretim kapasitesinin ciddi ölçüde düştüğünü ve mevcut şartlar altında finansal sürdürülebilirliğin tehlikeye girdiğini açıkladı. Güven, gerekli önlemler alınmadığı takdirde, 49 yıllık lisans süresi sonunda Türkiye’nin elinde sadece “hayalet HES tesis” olarak kalabileceğini vurguladı.
Kuraklıkla Mücadelede HES’ler Stratejik Rol Oynuyor
Güven, iklim krizinin etkileriyle birlikte su kaynaklarında dramatik azalmalar yaşandığını belirtti. HES’lerin sadece enerji üretiminde değil, aynı zamanda kuraklıkla mücadelede de önemli bir rol üstlendiğini söyleyen Güven, şu ifadeleri kullandı:
“Pompaj depolamalı HES’ler, hibrit santraller ve havza su yönetimi gibi uygulamalarla iklim krizine karşı çok daha etkin bir mücadele mümkün. Bu yaklaşımları hızlıca devreye almalıyız.”
Sistem Kullanım Bedelleri HES’leri Zorluyor
Enerji üretiminde düşüş yaşayan HES’ler, finansal yükümlülüklerini yerine getirmekte zorlanıyor. Güven, sektörün en büyük beklentilerinden birinin sistem kullanım bedellerinin üretim üzerinden alınmasının kaldırılması olduğunu belirtti. Ayrıca, hibrit tesis kurulumlarındaki izin süreçlerinin kolaylaştırılması gerektiğini ifade etti.
“HES’ler, mevcut trafo ve iletim hatları altyapısıyla hibrit santrallere dönüşmeye hazır. Bu geçiş sürecini hızlandıracak düzenlemelere ihtiyacımız var. Böylece hem üretim artar hem de tesislerin ekonomik ömrü uzar.”
2030’da Su Fakiri Olabiliriz: HES’ler Hayati Öneme Sahip
Birleşmiş Milletler destekli son raporları hatırlatan Güven, Türkiye’nin %88’inin çölleşme riskiyle karşı karşıya olduğunu vurguladı. 2030 itibarıyla Türkiye’nin “su fakiri” ülke kategorisine girmesi beklenirken, HES projeleri bu tehdide karşı kritik avantajlar sunuyor.
2025’in ilk altı ayında yaşanan ağır kuraklığa rağmen, HES’ler Türkiye’nin elektrik üretiminin %20’sini tek başına karşıladı. Kurulu güçteki payı ise %27 seviyesinde.
Bütünleşik Su ve Enerji Yönetimi Artık Kaçınılmaz
Güven, iklim değişikliğine karşı bütünleşik planlama yapılmazsa, HES’lerin işlevsiz hale gelebileceğini belirtti. Bu nedenle şu adımların atılması gerektiğini vurguladı:
- Pompaj depolamalı HES projeleri hızla devreye alınmalı
- Hibrit santral izinleri 6 ay içinde tamamlanmalı
- Sistem kullanım bedelleri kaldırılmalı
- Havza bazlı su yönetimi merkezi planlamayla desteklenmeli
“Şu anda harekete geçmezsek, 49 yıl sonra elimizde sadece ekonomik ömrünü tamamlamış, atıl durumdaki Hayalet HES Tesis yapıları kalacak.”
