Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, 1 Temmuz 2026 itibarıyla Türkiye genelinde uygulamaya alınarak atık yönetimi ve geri dönüşüm alanında yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Uzun yıllardır gündemde olan ve daha önce birkaç kez ertelenen uygulama kapsamında, vatandaşlar depozito kapsamındaki ambalajları iade ederek her bir ambalaj için 1 TL teşvik bedeli alabilecek.
Sektör temsilcileri, uygulamanın yalnızca çevresel fayda sağlamakla kalmayacağını, aynı zamanda geri dönüşüm sektörünün ihtiyaç duyduğu ham maddeye yerli kaynaklardan erişimini artırarak ekonomiye önemli katkılar sunacağını belirtiyor. Türkiye’nin geri dönüşüm performansında önemli bir dönüşüm yaratması beklenen sistem, “at-kurtul” anlayışından “edin-yararlan-dönüştür” yaklaşımına geçişin de önemli bir adımı olarak görülüyor.
Depozitosu Olan Ambalajlar Sistemi Neler Getiriyor?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen uygulama kapsamında plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajları depozito sistemine dahil edilecek.
Tüketiciler kullandıkları ambalajları belirlenen toplama noktalarına teslim ederek depozito bedelini geri alabilecek. Böylece ambalaj atıklarının kaynağında ayrıştırılması ve geri dönüşüm sistemine yüksek kaliteyle kazandırılması sağlanacak.
Uygulama öncesinde ambalajlı içecek satan veya servis eden işletmelerin, Depozito Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden kayıt işlemlerini tamamlaması gerekiyor.
EGEPLASDER: Geri Dönüşümde Türkiye’ye Sınıf Atlatacak
Ege Plastik Sanayicileri Derneği (EGEPLASDER) Yönetim Kurulu Başkanı Şener Gençer, sektör olarak depozito uygulamasını uzun yıllardır desteklediklerini belirterek sistemin Türkiye’nin geri dönüşüm performansında önemli bir sıçrama yaratacağını söyledi.
Gençer, özellikle kaynağında ayrıştırma konusunda gelişmiş ülkelerin gerisinde kalan Türkiye için sistemin kritik önem taşıdığını vurgulayarak şunları kaydetti:
“Uzun yıllardır dile getirdiğimiz kaynağında ayrıştırma ve geri dönüşüm konusunda ülkemize sınıf atlatacak bir uygulama hayata geçiyor. Bu sayede yalnızca çevresel riskler azaltılmayacak, aynı zamanda güçlü geri dönüşüm sektörümüz daha az atık plastik ithal etmek zorunda kalacak.”
Milli Ekonomiye Yıllık 30 Milyar TL Katkı Bekleniyor
Sektör değerlendirmelerine göre, depozito sisteminin tam kapasiteyle çalışması halinde Türkiye ekonomisine yılda en az 30 milyar TL doğrudan katkı sağlaması bekleniyor.
Türkiye’de her yıl yalnızca içecek sektöründe 20 milyar adedin üzerinde plastik şişe tüketiliyor. Bu rakamın 2030 yılına kadar 30 milyar adede ulaşacağı öngörülüyor.
Geri dönüşüm sektörünün ihtiyaç duyduğu plastik hammaddenin önemli bölümünün halen ithalat yoluyla karşılandığını belirten uzmanlar, depozito sisteminin yerli geri dönüşüm kaynaklarını artırarak dışa bağımlılığı azaltabileceğine dikkat çekiyor.
“Atıklarımız Çöp Değil, Servet”
Şener Gençer, depozito sisteminin yalnızca atık toplama projesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek geri dönüşüm kültürünün toplumun her kesimine yayılması gerektiğini ifade etti.
Türkiye’nin atıkları bir yük veya çöp olarak değil, ekonomik değeri olan bir kaynak olarak görmesi gerektiğini vurgulayan Gençer, özellikle çocuklardan başlayarak tüm topluma geri dönüşüm bilincinin kazandırılmasının önemine dikkat çekti.
Bu kapsamda yalnızca çevre politikalarının değil, eğitim, enerji ve sağlık politikalarının da sürece entegre edilmesi gerektiğini belirten Gençer, geri dönüşümün ulusal bir kalkınma projesi olarak ele alınması gerektiğini söyledi.
DOA Sistemi Döngüsel Ekonomiyi Güçlendirecek
Depozitosu Olan Ambalajlar sistemi, geri dönüşüm oranlarını artırmanın yanı sıra döngüsel ekonomi modelinin güçlenmesine de katkı sağlayacak. Ambalajların kontrollü biçimde geri kazanılması sayesinde ham madde kullanımı azalırken, enerji tasarrufu ve karbon emisyonlarında da düşüş sağlanabilecek.
Uzmanlara göre, uygulamanın başarısı yalnızca teknik altyapıya değil, tüketicilerin sisteme aktif katılımına ve geri dönüşüm kültürünün yaygınlaşmasına bağlı olacak.
