IICEC Direktörü Bora Şekip Güray, Enerji Verimliliği Haftası kapsamında yaptığı değerlendirmede enerjide verimli büyümenin Türkiye’nin enerji güvenliği ve sürdürülebilirlik hedefleri açısından kritik önem taşıdığını vurguladı
Sabancı Üniversitesi İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi (IICEC) Direktörü Bora Şekip Güray, enerjide verimli büyümenin Türkiye için çok boyutlu ve stratejik bir fırsat sunduğunu söyledi. 5–11 Ocak Enerji Verimliliği Haftası kapsamında değerlendirmelerde bulunan Güray, hızla artan enerji talebinin daha verimli ve yüksek katma değerli çözümlerle yönetilmesinin; enerji arz güvenliği, ithalatın azaltılması, rekabetçilik ve sürdürülebilir enerji dönüşümü hedefleri açısından belirleyici olduğunu ifade etti.
Enerji verimliliğine yönelik farkındalığın son dönemde artmasını olumlu bir gelişme olarak değerlendiren Güray, enerji talebini daha nitelikli hale getirecek stratejilerin ve yatırımların Türkiye’nin uzun vadeli enerji politikalarında merkezi bir rol oynadığını belirtti.
Verimli Enerji Sistemi Arz Güvenliğini Güçlendiriyor
Bora Şekip Güray, IICEC tarafından 2025 yılında yayımlanan “Türkiye Enerji Verimliliği Görünümü” çalışmasında, verimli bir enerji sisteminin sağlayacağı kazanımların analitik olarak ele alındığını aktardı. Güray, Verimli Büyüme Senaryosu’nda fayda-maliyet çarpanının 4,5 seviyesinde olduğuna dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
“Her 1 milyar dolarlık enerji verimliliği yatırımı karşılığında, fosil yakıt ithalatında ve emisyonlarda azalma sayesinde yaklaşık 4,5 milyar dolarlık tasarruf sağlanabiliyor. Daha verimli bir enerji sistemi, ithalat yükünü azaltarak enerji arz güvenliğini güçlendirmede önemli rol oynayacak.”
Rapora göre Verimli Büyüme Senaryosu, 2053 yılına kadar Baz Senaryo ile aynı ekonomik çıktıyı yüzde 21 daha az enerji tüketimiyle sağlayabiliyor.
Enerji Verimliliği Rekabetçiliği Artırıyor
Güray, verimli büyüme yaklaşımının Türkiye’nin OECD ülkeleriyle arasındaki farkı kapatma sürecine de katkı sunduğunu belirtti. Kişi başına enerji tüketimi yüksek, enerji yoğunluğu düşük ülkelerle karşılaştırıldığında Türkiye’nin rekabet gücünü artırabileceğini vurgulayan Güray, Verimli Büyüme Senaryosu’nda emisyonların daha erken bir vadede zirveye ulaşmasının da iklim hedefleri açısından önemli bir kazanım sunduğunu ifade etti.
Enerji Verimliliğinde Finansman ve İş Birliği Kritik
Türkiye’nin son yıllarda enerji yoğunluğunu azaltma performansıyla OECD ülkeleri arasında öne çıktığını söyleyen Bora Şekip Güray, bu başarının sürdürülebilmesi için yeni finansman modellerine ihtiyaç olduğunu dile getirdi. Güray, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından açıklanan Enerji Verimliliği 2030 Stratejisi ve Eylem Planının önemli bir yol haritası sunduğunu belirtti.
Plan kapsamında 2030 yılına kadar 20,2 milyar dolarlık enerji verimliliği yatırımı hedeflendiğini hatırlatan Güray, özellikle sanayi başta olmak üzere enerji tüketicisi sektörlerde farkındalığın artmasının, daha fazla ve çeşitlendirilmiş finansman sağlanmasına olanak tanıyacağını vurguladı.
Enerji Talebinin Büyük Bölümü Beş Alandan Kaynaklanıyor
Bora Şekip Güray, Türkiye’nin enerji talebinin en büyük bölümünün binalarda ısıtma ve soğutma kaynaklı olduğunu belirtti. Toplam talebin yaklaşık yüzde 20’sinin bu alandan geldiğini ifade eden Güray, enerji-yoğun sanayi ve karayolu ulaşımının ise yüzde 18’er pay ile öne çıktığını söyledi.
Binalardaki elektrikli cihazlar, aydınlatma ve karayolu yük taşımacılığı da eklendiğinde, toplam enerji talebinin yaklaşık yüzde 70’inin bu beş ana alanda yoğunlaştığını belirten Güray, özellikle eski konutlar, düşük verimli taşıtlar ve sanayi yapısında önemli bir verimlilik potansiyeli bulunduğuna dikkat çekti.
Artan Elektrik Talebi Verimli Yönetilmeli
Elektrik enerjisinin enerji sistemindeki payının hızla arttığını vurgulayan Güray, bugün nihai enerji talebinin yaklaşık beşte birinin elektrikten oluştuğunu, önümüzdeki 25–30 yıl içinde bu oranın yüzde 50’ye yaklaşabileceğini söyledi.
Elektrikli araçlar, veri merkezleri, klima kullanımı ve ısı pompası teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte elektrik talebinin daha karmaşık bir yapıya evrileceğini ifade eden Güray, rekabetçi ve sürdürülebilir üretim portföyleri, esnek şebekeler ve talep tarafı yönetiminin önümüzdeki dönemde kritik önem taşıyacağını belirtti. Veri analitiği ve dijitalleşmenin sunduğu imkânların ise enerjide verimli büyüme için önemli bir fırsat yarattığını sözlerine ekledi.
