Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği (TÜREB), 28 Nisan 2025’te İspanya ve Portekiz’i kapsayan İber Yarımadası’nda yaşanan büyük elektrik kesintisini teknik açıdan analiz eden bir rapor yayımladı. Tarihi Bir Vaka olarak nitelendirilen kesinti, “28 Nisan 2025 Tarihli İber Yarımadası Elektrik Kesintisine İlişkin TÜREB Teknik Gözlem Raporu” başlıklı raporda ele alındı.
Düşük Atalet ve İnvertör Tabanlı Üretim Sistemi Zafiyet Yarattı
Rapora göre kesinti, düşük sistem ataleti, yüksek parçalı üretim yapısı, invertör tabanlı sistemlerin yetersizliği ve karma hibrit HVDC/AC altyapısının zayıflıkları sonucunda gerçekleşti. Salınımları bastıracak donanım ve yazılım uygulamaları yeterli düzeyde olmaması neden oldu. Ayrıca salınım algılama sistemleri geç veya yetersiz tepki verdi.
İlk üretim kaybının nedeni kesinleşmemekle birlikte, İspanya’daki merkezi olmayan üretim tesislerinde voltajların sınır değerlere yaklaşması, sistemde dengesizlik yarattı. Bu durum, frekans sapmalarına neden olarak otomatik koruma sistemlerini tetikledi. Fransa-İspanya arasındaki AC bağlantılar devre dışı kaldı. Fransa ile olan HVDC hattı ise senkronize olmadığı için enerji ihracatı sürmeye devam etti.
Sistemi Kırılgan Hale Getirdi
Kesinti sırasında güneş ve rüzgar kaynaklı invertör üretimi, toplam tüketimin %60’ından fazlasını oluşturuyordu. Bahar dönemi nedeniyle düşük talep ve düşük sistem ataleti birleşince, sistemin kırılganlığı arttı. Özellikle İspanya’daki güneş santrallerinin büyük kısmı, voltaj kontrol kapasitesine sahip olmadığından voltaj sorunlarını derinleştirdi.
Türkiye’den Depolama Vurgusu
Raporun Türkiye bölümü, depolama yatırımlarının sistem güvenliği açısından önemini ortaya koydu. Türkiye’nin, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) öncülüğünde vizyoner ve proaktif bir strateji benimsediği vurgulandı.
Türkiye’de bugüne kadar verilen yeni RES ve GES ön lisanslarının tamamı, enerji depolama şartıyla verildi. Türkiye genelinde yaklaşık 680 depolamalı proje ile toplamda 33,5 GW kurulu güce ulaşılması bekleniyor. Bu yatırımlar, Türkiye’nin elektrik şebekesini daha güçlü, esnek ve dirençli hâle getiriyor.
Türkiye Dünya Liderleri Arasında
Türkiye, dünya genelinde depolamalı santral kapasitesi bakımından lider ülkeler arasında yer alıyor. TEİAŞ ve bölgesel dağıtım şirketleri, teknik entegrasyon süreçlerini yürütmeye devam ediyor.
Hazırlanan bu teknik gözlem raporu, İberya’daki elektrik kesintisinin, esnek sistem yapılarının, dijitalleşmenin ve enerji depolama yatırımlarının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.